Semazen Akademik sayfalar hakkında düşünceleriniz?
İdare eder, Güzel, Daha güzel olabilir, Çok güzel, Çok Kötü
REKLAM ALANI
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Mevlana Perspektifinden Stratejik Düşünce
Ergin Ergül
13 Aralık 2011

Mevlana Perspektifinden Stratejik Düşünce

Giriş

Bilgi çağı olarak nitelendirilen günümüzde toplumsal ve küresel sorunların çözümüne ve varılacak hedeflere ilişkin stratejiler üretme önem kazanmıştır. Yolsuzlukla, terörle, örgütlü suçla mücadele stratejileri, pazarlama ya da iletişim stratejileri vs. Bu gelişmeyle, birlikte stratejik düşünme kavramı popüler olmuştur.

Strateji; kelimenin kökeni ve kavramın gelişimine ilişkin birçok şey söylense de, bugün dilimizde kazandığı anlam ve kapsama göre, “belli bir hedefe varmak, başarılı olmak için izlenmesi gereken yol ve yöntem” veya “saptanan uzun vadeli hedefe hangi araçlarla ve nasıl ulaşacağının ilkeleri” olarak tanımlanabilir. Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğü de benzer şekilde “önceden belirlenen bir amaca ulaşmak için tutulan yol” şeklinde tanım vermektedir.

Düşünce ( İng. idea, thought, consideration) ise TDK Sözlüğüne göre; zihinde tasarlanan, canlandırılan şey; bir işin gerçekleşmesi veya bir sorunun çözümü için zihince tasarlanan, aranıp bulunan yol; düşünce sonucu, bilincine varılan herhangi bir şey” anlamlarına gelir.

Düşünceden ibaretsin !

Mevlana gönülde biten bitkiler olarak nitelediği düşüncenin insan için önem ve değerini ölümsüz eseri Mesnevide çarpıcı ifadelerle anlatır :

« Ey kardeş! Sen ancak bir düşünceden ibaretsin. Ondan başka neyin varsa, kemiktir, ettir. Eğer düşüncen gül ise, sen de gül bahçesisin; diken isen ocağa atılacak odun gibisin.”

« Sen düşünceyi, fikri bir adam farzet. Çünkü insan, düşünceyle insan sayılır, değerlenir, canlanır.”

“Evlere, köşklere bak, bunlar da yapılmadan önce, mühendisin zihninde, düşüncesinde birer masala benzerdi.

Hoşumuza gittiği için seyrettiğimiz, sofası düzgün, tavanı, kapısı uygun bir şekilde yapılmış filan ev, mühendisin zihnindeydi.

Mühendisin zihnindeki o düşünce aletleri hazırladı. Ormanlardan kesilen direkleri getirdi. Böylece ev yapılıp, meydana çıktı.

Her sanatın, her hünerin aslı, temeli, mayası, hayalden, düşünceden başka nedir ki?

Önce düşünce vardır. Sonra bu düşünce eyleme dönüşür. Dünyanın kuruluşunu ezelden beri böyle bil.

*Hakim

Meyveler, önce gönül düşüncesinde tohum halindedir. Sonra meyve olarak ortaya çıkar, görünür.

Sen bir işe girişip, bir meyve fidanı dikince, sonunda meyvenin meydana gelmesi yolunda ilk harfi okudun, yani ilk adımı attın.”

Görüldüğü üzere, Mevlana günümüzdeki gibi « zihinde canlandırılan şey » olarak anladığı düşünceyi, insanın hem entelektüel hem maddi düzeydeki eylem ve başarıları için temel potansiyel güç olarak görmektedir. İşte bu nedenle Mevlana insana iyi, olumlu ve sağlıklı düşünmesini tavsiye etmektedir.

« İyi şeylerden başka bir şey düşünme ! Çünkü düşünce, suret dokumasının ipliğidir. Güzelleşen, iyi olan düşünceden doğan her suret güzeldir, iyidir. »

Düşünceleri gökyüzünün yıldızları bil!

Bu bağlamda, bir düşünce tekniği olan stratejik düşünceyi, belli bir hedefe götüren düşünce olarak da tanımlamak mümkündür. Zira, stratejilerin oluşturulması ve uygulamaya geçirilmesi kaçınılmaz olarak stratejik düşünceyi gerektirir. Mevlana da, “sen düşünceleri gökyüzünün yıldızları bil!” diyerek stratejik düşünceye işaret eder.

Yine Mevlanaya göre ;

“Düşünce odur ki insanı bir yola ulaştırır.

Yol o yoldur ki, yolcusu sultan olur.”

Bu şöyle açıklanabilir; düşünce bir stratejiye götürmeli, strateji ise insanı hedefine ulaştırmalıdır.

Öte yandan, stratejik düşünce birey ve kurumların karşılaştıkları sorunların çözümünde, konuların ele alınışında strateji temelli bakışı yani holistik/bütüncül yaklaşımı, resmin tümünü dikkate almayı beraberinde getirmektedir. Onun için Mevlana, “akıllılar parçada bütünü görürler”, “düşünceni doğrult ve iyi bak” ve “dikkat et, yanlış bir hayal seni kuyuya düşürmesin!” buyurur.

Mevlana stratejik düşünceyi değerlendirirken eylem boyutunu da gözardı etmez. birlikte ele alır. « Madem ki bir fidan diktin onu sula ! ve « Yola düşersen sana yol açarlar » ifadelerinde, bu gerçeği çarpıcı bir şekilde vurgular.

Mevlana, kendisinden sonra arayanlara kılavuzluk ve önderlik edeceğini söylediği Mesnevi'de sonsuz mutluluğun stratejisini ve adresini verir ve yanlış stratejiden sakındırır.

“Bak işte, neler diyor rebap, dur, dinle;

Yol bulmak için ardıma düş, gel, izle.

Sen, doğru değil, eğri yolun yolcususun,

Bulmak sormakla olur, bak, işte!

Stratejik düşünce sadece ne? değil, nasıl? sorusunu da sorar.

Uzmanlarının dediği gibi, isabetli olmayan strateji de, isabetli olan kadar etkilidir, ama ters yönde!

Şimdi yeni şeyler söylemek lazım!

Bilim adamlarına göre; İnsan dakikada 1200 kelimelik bir hızla düşünme kabiliyetine sahiptir. İnsanın zihninden her gün yaklaşık 60 bin düşünce geçer. Bunların %95'i de bir gün önce düşündükleriyle aynıdır. Bunun için Mevlana “Bir düşünceye takılıp kalma. Daha ilerileri düşünmeye gayret et” diyerek insanı hiçbir yere götürmeyen, hedefinden uzaklaştıran bu sıradan düşünceler cenderesinden kurtulmaya çağırır.

Mevlana perspektifinden dinamik bir süreç olan stratejik düşünce yeni sorunlara yeni çözümler getirmelidir. Dolayısıyla yeni bir üslup ve söylem söz konusu olmalıdır. Bunun için;

“Dünle beraber gitti cancağızım,

Ne kadar söz varsa düne ait

Şimdi yeni şeyler söylemek lazım.”

Buyurur.

Kim sonu görürse daha fazla kutludur

Mevlana stratejik düşüncenin bir vizyonla desteklenmesini, hedefin, arzulanan sonucun önceden belirlenmesini önerir. Bunun gerekçesini de şu güzel ifadelerle ortaya koyar:

“Kim sonu daha fazla görürse daha kutludur. Daha ciddiyetle işe sarılır, ekin eker de daha fazla meyve toplar”

Sonuç

Görüldüğü üzere, çok yönlü ve evrensel bir bilge ve düşünür olan Mevlana, eserlerinde çağlar öncesinden, düşünce gücü ve stratejik düşünmeye ilişkin günümüzde gelinen anlayışa paralel tespitlerde bulunmaktadır.

Bu çerçevede Mevlana'nın eserlerinde özellikle de Mesnevi'de, diğer bilimsel ve güncel birçok konunun yanısıra günümüzde başarılı ve sonuç alıcı strateji, politika ve projeler ortaya konabilmesi için gerekli ilkeleri bulmak mümkündür. Bu bağlamda, stratejik düşünme ve planlama, hedef ve vizyon belirleme, eylem planları oluşturma gibi yeni ve tamamen batı kaynaklı sanılan bir çok konunun, aslında yanı başımızda olduğu halde değerlendirmediğimiz hikmet hazinelerimizden gelen gerekli ve değerli kavram ve araçlardan başka bir şey olmadığı görülmektedir.

Ergin Ergül

Stratejik Düşünce Dergisi, Sayı:16, Mart 2011

 

Makaleler
MEVLANA’NIN ADALET FELSEFESİ  -Dr. Ergin Ergül  (07 Aralık 2017)
NÛR ORDUSU  -Ahmet ŞAHİN  (20 Mayıs 2016)
HAZRETİ PEYGAMBERİN YAKINLARI  -Ahmet ŞAHİN  (22 Nisan 2016)
Mevlânâ'ya Göre Evlilik ve Aile  -Prof. Dr. Abdulhakim Yüce  (23 Şubat 2013)
Hz. Mevlâna’nın Eğitim Anlayışı  -Muhammed ACIYAN  (19 Ekim 2012)
Mevlana’nın Şemaili Hakkında Yanılgılar  -Muhammet ACIYAN  (12 Temmuz 2012)
İstanbul'da Mevlevîlik  -Ekrem Işın  (22 Haziran 2012)
Türk Edebiyatında Edebî Tefekkür Anlayışı  -Ahmet ŞAHİN  (20 Mayıs 2012)
Şihabüd-din Sühreverdi  -Semâ Âdabı  (07 Ocak 2012)
MESNEVΒNİN ÖNSÖZÜ VE DİBACESİ  -Tahir-ül Mevlevî  (06 Ocak 2012)
TAHiR-ÜL MEVLEVÎ, HAYATI VE ESERLERi  -Sadi Aytan  (06 Ocak 2012)
TASAVVUFÎ ŞİİR  -Ahmet ŞAHİN  (03 Ocak 2012)
Mevlevî Müziği ve Sema'  -Hakan Talu  (01 Ocak 2012)
Mevlana Perspektifinden Hukuk Devleti İlkesi  -Ergin Ergül  (13 Aralık 2011)
MEVLÂN’NIN ESERLERİNDE İNSANIN MANEVÎ GÖRÜNÜŞLERİ  -PROF. DR. KERİM ZEMANİ  (13 Aralık 2011)
SONSUZLUK SUSKUNLUĞUMDA SAKLI!  -Hatice Sedef Ergül  (11 Aralık 2011)
SIRR-I MA‘NEVÎ - İnceleme-Metin  -Dr. Ekrem BEKTAŞ  (03 Kasım 2011)
Kur'ân'ın Mânevî Bir Tefsiri Mesnevi  -Doç. Dr. Hüseyin Güllüce  (14 Temmuz 2011)
MEVLANA’DA ÜZÜM  -R. Bahar AKARPINAR  (20 Mayıs 2011)
EHLİYET VE LİYAKAT KAVRAMLARI  -Gülgün YAZICI  (20 Mayıs 2011)
SÜLEYMAN BELHÎ AİLESİ VE SON MEVLEVÎ POSTNİŞÎNLERİ  -Yrd. Doç. Dr. Yusuf ÖZ  (19 Mayıs 2011)
AŞK BAHÇESİNİN İNLEYEN BÜLBÜLÜ: YAMAN DEDE  -Hatice Sedef Ergül  (08 Mayıs 2011)
MİLLÎ SECİYYE  -Ahmet ŞAHİN  (08 Mayıs 2011)
YÂ RESÛLULLAH!..  -Ahmet ŞAHİN  (18 Nisan 2011)
BATI DÜNYASINDA MEVLÂNA ÜZERİNDE YAPILAN ÇALIŞMALAR  -Prof. Dr. Mehmet AYDIN  (12 Nisan 2011)
MESNEVİ TERCÜMESİNİN MUKADDİMESİ  -Eva de Vitray Meyerovitch (Havva Hanım)  (12 Nisan 2011)
Şems-i Tebrizi'nin Evrensel Mesajları  -Kazım Öztürk  (20 Mart 2011)
Mevlana Öğütlerinin Sosyal Açıdan Önemi  -Kazım ÖZTÜRK  (20 Mart 2011)
MEVLANANIN TEFEKKÜR DÜNYASI  -Kazım Öztürk  (20 Mart 2011)
Hz. MEVLANA'DA ASK  -Dr. Mehmet ÖNDER  (13 Ocak 2011)
MEVLÂNÂ VE DEVLET ERKÂNI  -Can ALPGÜVENÇ  (31 Aralık 2010)
KÂİNÂTIN GÜLܒNE  -Ahmet ŞAHİN  (30 Aralık 2010)
ÜMMET’İN MÜNÂCÂTI  -Ahmet ŞAHİN  (29 Aralık 2010)
MÜNÂCÂT  -Ahmet ŞAHİN  (29 Aralık 2010)